A/ZDatumLocatie

Mourad Merzouki’s Pixel voert je mee naar een wereld waarin álles mogelijk is

Mourad Merzouki is het boegbeeld van de enorme vlucht die de hiphop in Frankrijk genomen heeft. De autodidact was een van de oprichters van het ook in ons land bekende hiphopdansgezelschap Accrorap, maar ging al snel zijn eigen weg. Merzouki – geboren uit Algerijnse ouders in een voorstad van Lyon – wil de hiphop zo ver mogelijk van alle clichés voeren. In zijn hitproductie Pixel combineert hij poëzie en magie met digitaal visueel spektakel.

Tekst: Astrid van Leeuwen

Hij is net terug uit Mexico, waar 2500 toeschouwers Pixel zagen. “Jong en oud, hele families kwamen eropaf. Mensen waren in extase”, zegt hij, nog steeds bijkomend van de ervaring. “Voor de meesten was de mix van live hiphopdans en digital art totaal nieuw. Mexicanen die op YouTube beelden van de voorstelling hadden gezien, vertelden ons dat ze maandenlang naar de voorstelling hadden uitgekeken.”

© Patrick Berger 

Met zijn in 1996 opgerichte eigen gezelschap, Compagnie Käfig, trad Mourad Merzouki jaren geleden al weleens op tijdens het Amsterdamse Julidans-festival, maar Pixel – gecreëerd in 2014 – is, na het overweldigende succes in meer dan honderd wereldsteden, pas nu hier te zien. “Beter laat dan nooit”, grapt Merzouki, om meteen daarna serieus te vervolgen: “Ik ben erg blij dat we nu naar Nederland komen en vind het heel opwindend dat we straks in het Holland Dance Festival staan. Pixel pas goed bij de aard van het festival, want het is écht een voorstelling voor iedereen. Een voorstelling die veel emoties en positieve gevoelens en gedachtes oproept. En dat is belangrijk in een wereld waarin zoveel aan de hand is en zoveel negativiteit over ons wordt uitgestort.”

WERELDBURGER

Mourad Merzouki (44, Saint Priest) begon op zijn zevende met boksen en daarna volgden al gauw ook karate-, taekwondo- en circuslessen; de laatste omdat die toevallig ook in zijn boksschool werden gegeven. “Alles wat ik nu doe, zou ik, zowel fysiek als mentaal, niet kunnen zonder deze achtergrond, zonder de discipline en kracht die mij destijds zijn bijgebracht.”

Wat zijn droom was? “Ik wilde op het toneel staan. Circus was daar een middel toe. Ik ben geboren in de banlieus, uit Algerijnse ouders. Dat maakte het leven niet echt makkelijk. Soms voelde ik me Frans, maar vaak had ik geen idee waar ik bij hoorde. Op het toneel kon ik, zo voelde het, een wereldburger zijn. Voor mij was dat heel belangrijk, het hielp mij om mijn plek in de maatschappij te ontdekken.”

In zijn circusacts begon hij na enige tijd elementen te verwerken uit de hiphopdans die hij van de straat kende. “Hoe mijn toekomst eruit zou zien, daar had ik geen idee van. Ik heb nooit gedacht dat ik danser of choreograaf zou worden. Ik probeerde maar wat.” Wat hij wel wist is dat hij met zijn optredens het imago van de Arabische allochtoon wilde verbeteren. “De Arabische wereld is altijd negatief in het nieuws, en juist daarom wilde – en wil – ik prachtige dingen creëren.”

MISTER KÄFIG

In 1989 was Merzouki een van de eerste vijf dansers van Accrorap, samen met de eveneens Frans-Algerijnse, huidige artistiek leider van het gezelschap, Kader Attou. “We werkten als collectief, maakten onze eerste choreografieën samen. Maar ik wilde na een paar jaar een andere richting op. Ik wilde mijn persoonlijke gevoelens en ervaringen in mijn producties kunnen verwerken én ik wilde de hiphop naar elders voeren. Losweken van de clichébeelden van baseball caps, ‘nikies’ en banlieus, en verrijken met invloeden uit de moderne dans, de acrobatiek, het circus. Ik wilde laten zien dat ook ‘de dans van de banlieu’ een importantie heeft en dus een plek in de theaters verdient.”
Zijn eerste onafhankelijke voorstelling doopte hij Käfig, dat zowel in het Duits als in het Arabisch ‘kooi’ betekent. “Ik had het gevoel dat ik langs de tralies van een kooi liep en die kooi was voor mij de hiphop en de stereotypering ervan.” Na het succes van deze eerste productie begonnen theaterproducenten en andere geïnteresseerden te vragen naar ‘Mister Käfig’. Lachend: “Pas toen dacht ik: laat ik mijn gezelschap dan ook maar zo noemen: Compagnie Käfig. Wat best wonderlijk is, want mijn huidige werk is allesbehalve ‘gekooid’. Ik heb mijzelf uit de kooi bevrijd en voel me nu vrijer dan ooit.”

© Patrick Berger

SPECTACULAIRE 3D-INSTALLATIES

Die vrijheid betekent onder meer dat hij met zijn groep steeds andere wegen wil inslaan. “De ene keer focus ik op circus, de volgende keer gebruik ik klassieke muziek, daarna werk ik met Taiwanese dansers en vervolgens maak ik een productie geïnspireerd op het boksen. Ik wil dat elke show anders is dan alle vorige, omdat ik mijn publiek steeds naar nieuwe werelden wil meevoeren.”

Vier jaar geleden kwam hij in contact met Claire Bardainne en Adrien Mondot, een digital art-duo dat bekend staat om zijn spectaculaire 3D-installaties en daarmee dit voorjaar bijvoorbeeld ook debuteerde bij het prestigieuze Ballet de l’Opéra National de Paris. “Zij lieten mij beelden zien van wat zij op de computer gecreëerd hadden en ik was onmiddellijk verkocht. Wel was ik aanvankelijk bang dat je de danser kwijt zou raken binnen al die technologie. Daar lag voor mij dus ook de uitdaging: hoe zorg je voor een balans, hoe creëer je echt een dialoog tussen dans en techniek.”

©Agathe Poupeney

OPENBREKENDE VLOEREN

Door het gebruik van 3D ontstaat er een totaal nieuwe relatie tot de ruimte, zegt Merzouki. “Een virtueel podium waarop álles mogelijk is.” Sneeuw die horizontaal of recht omhoog dwarrelt, muren die groeien, golven die rollen, vloeren die openbreken. “Als choreograaf geeft dat je kansen om compleet nieuwe beelden te creëren.” Maar hoe ‘ongelooflijk blij’ Merzouki daar ook mee is, “de essentie moet wel behouden blijven en dat is voor mij toch de dans.”

Die dans is verhaalloos – “Iedereen kan er zijn eigen verhaal bij maken” – maar wat vooral opvalt is de enorme poëzie en magie die de choreografie ademt, iets wat zeker ook gevoed wordt door de hypnotiserende minimal music van (film)componist Armand Amar. Merzouki: “Ik wil een totaal andere kant van hiphop laten zien dan de rauwe kracht en brute energie die er normaliter mee geassocieerd worden. Ik wil dat het publiek denkt: ‘Wow, dit is écht totaal iets anders dan wat ik had verwacht’.”

© Agathe Poupeney

Pixel op het Holland Dance Festival

Pixel op het Holland Dance Festival

De spectaculaire dansvoorstelling Pixel is op 30 & 31 januari te zien in het Zuiderstrandtheater, Den Haag.

Lees meer