A/ZDatumLocatie
Dominik Mentzos

‘Ik vecht voor een glorieuze toekomst van het hedendaagse ballet’ Interview met Jacopo Godani, artistiek directeur van Dresden Frankfurt Dance Company

“Het is alsof je iemands huis overneemt en meteen even alle meubelen verplaatst. Zoiets wordt meestal niet heel enthousiast ontvangen”, zegt Jacopo Godani met het nodige gevoel voor understatement over zijn eerste maanden als artistiek directeur van het gezelschap dat hij omdoopte tot de Dresden Frankfurt Dance Company. “Het was niet makkelijk. Je wordt geconfronteerd met de jarenlange geschiedenis van een gezelschap, met een staf die gewend is aan een bepaalde gang van zaken. Maar: de uitdaging was enorm, groter dan alle beren op de weg bij elkaar.”

Tekst: Astrid van Leeuwen

Jacopo Godani (La Spezia, Italië, 1968) veranderde in 2015 niet alleen de naam van de in 2005 door William Forsythe opgerichte The Forsythe Company, maar ook het complete danserstableau. Juist gezien de enorme status en internationale roem van het gezelschap was het, zegt Godani, “nodig om met alles te breken”, om echt een nieuwe start te kunnen maken.
Hij heeft er dan ook een broertje dood aan dat hij door de danspers nog steeds veelvuldig met zijn voorganger en leermeester William Forsythe wordt vergeleken. “Ik ben geen ‘subproduct’ van Forsythe”, zegt Godani, die van 1991 tot 2000 danste bij Ballett Frankfurt, de legendarische voorganger van The Forsythe Company. “Begrijp me goed, de ervaring om met hem te werken heeft me álles gegeven. Ik kwam vers van de dansopleiding af en ineens werk je met de beste choreograaf ter wereld en leer je in een tempo en met een intensiteit die je daarvoor nooit voor mogelijk gehouden had. Maar meer dan zijn choreografieën waren het de filosofie áchter het werk en Forsythes manier van werken die mij gevoed hebben. Die hebben mij de ruimte en het inzicht gegeven om mijn eigen stijl te ontwikkelen.”

Dans die ‘danst’
Godani typeert zijn werk als hedendaags ballet. “Nadrukkelijk niet als hedendaagse dans dus. Ik houd van de virtuositeit, van de nadruk op techniek en van de bravoure van het ballet. Ik houd niet van al dat zogenaamde superintellectuele gedoe dat je tegenwoordig zo vaak in de moderne dans ziet, waarbij de beweging ondergeschikt is gemaakt tot het niveau dat er nauwelijks meer dan een arm naar rechts en een arm naar links wordt bewogen. Ik houd van dans die echt ‘danst’. Natuurlijk kan daar een heel diepgravend en complex denk- en creatieproces aan voorafgegaan zijn, maar daar hoef je niet mee te koop te lopen. Weg met al dat pretentieuze gedoe! Ik vecht voor een glorieuze toekomst van het ballet, voor een kans dat het ballet zich ook in de komende decennia en eeuwen verder zal kunnen blijven ontwikkelen. Want besef je: het negentiende-eeuwse Romantische klassieke ballet was destijds ook heel modern. De choreografen van die tijd gingen in alle opzichten met hun tijd mee, dus moeten wij dat ook doen. Het is aan ons, balletchoreografen van de eenentwintigste eeuw, om te voorkomen dat ballet ouderwets en stoffig wordt.”

Boer en keizer
De choreograaf en artistiek directeur is er ronduit trots op hoe zijn gezelschap zich in de afgelopen vier jaar ontwikkeld heeft. “Je zou moeten zien hoe de dansers gegroeid zijn in die periode. Het zijn helden, visionairs, kunstenaars met een extreem open mind.” Hij benadrukt dat je zo’n groep niet vanzelf bij elkaar krijgt. “Je moet mensen vinden die enorm ‘eager’ zijn, die echt kei- en keihard willen werken. Sommige dansers wisten niet hoe snel ze weer weg moesten komen, de eisen die ik stel zijn niet voor iedereen haalbaar. Ik wil ballet op het hoogste niveau tonen, in al zijn helderheid en verfijning. Ik zoek dansers die zichzelf met het kleinste deeltje, de kleinste spier van hun lichaam kunnen uiten.”
Bovendien vraagt Godani van zijn dansers ook een groot sociaal commitment. “Jonge mensen willen niets liever dan volwassen zijn, ze willen meester over hun eigen leven zijn. Ik laat ze zien hoe ze dat kunnen zijn. Ik wil ze de tools geven om intelligent en scherpzinnig te zijn, om eigen verantwoordelijkheid te nemen en, waar nodig, zichzelf te kunnen wegcijferen. Als danser ben je – in figuurlijke zin – de ene keer een keizer en de andere keer een boer. Het is belangrijk om dansers te doen inzien dat als ze die laatste rol kunnen accepteren, ze vanzelf ook een keer keizer zullen zijn. We nemen dansers met andere woorden niet aan de hand, maar maken ze verantwoordelijk voor hun eigen toekomst.”

High-speed actie
Nog voor de vraag überhaupt ter tafel komt, zegt Godani: “Vraag me niet wat het publiek kan verwachten van ons debuutoptreden in Nederland. Eigenlijk kan ik niet anders zeggen dan dat de voorstelling het resultaat is – en in dienst staat – van alles wat ik hiervoor heb gezegd.”
Toch laat hij zich overhalen om een paar woorden aan elk van de uit te voeren choreografieën te wijden. “High Breed is een high-speed ervaring, waarbij helderheid, precisie, eloquentie en actie in de hoogste versnelling voorop staan. Het ballet laat zien wat een ongelooflijk potentieel dansers hebben wanneer ze op de juiste manier worden uitgedaagd. Onderlinge communicatie is daarbij essentieel, die moet direct en effectief zijn, op een manier die we vandaag de dag nauwelijks nog kennen.”
Al di Là is Godani’s meest recente werk, gezet op Arnold Schönbergs Verklärte Nacht. “Je zou kunnen zeggen dat het mijn visie op romantiek is, al haat ik dat woord eigenlijk. Het is in mijn ogen een te kunstmatig en gecorrumpeerd begrip. Maar ik geloof in inspiratie, in schoonheid. Mijn uitgangspunt was dat ik in dit werk vooral een heel andere, wonderschone wereld wilde tonen.”

Meedogenloos
Het derde werk, Echoes from a Restless Soul, is een spitzenballet op Ravels (live uitgevoerde) Gaspard de la nuit. “Ik ben verzot op spitzen en verzot op deze muziek, sinds ik deze hoorde in The Hunger (een Britse horrorfilm uit 1983 – red.), in de scène waarbij David Bowie bijna doodgaat en Catherine Deneuve daarom huilt. Ik houd normaal niet zo van pianomuziek, maar deze compositie vind ik geweldig. Zó meedogenloos en met zó’n fantastische ongeorganiseerde structuur.”
Ook deze choreografie wordt, net als High Breed, in recensies regelmatig vergeleken met het (vroege) werk van Forsythe. Tot grote ergernis van Godani. “Critici suggereren vaak dat zij de gouden jaren hebben meegemaakt. Maar ze lijken over het hoofd te zien dat Forsythes belangrijkste werken dateren uit de jaren tachtig van de vorige eeuw. Toen waren we allemaal in shock bij het zien van zijn choreografieën. Het waren intens emotionele ervaringen; wat hij liet zien was destijds nog nooit vertoond. Maar inmiddels zijn we meer dan vijfentwintig jaar verder en heeft de danskunst zich in al die jaren in zo’n hoog tempo verder ontwikkeld.”
Godani kijkt enorm uit naar het debuutoptreden van zijn gezelschap in Nederland, waar hij als jonge choreograaf op uitnodiging van Käthy Gosschalk werk maakte voor de Rotterdamse Dansgroep – “voor mij is dit optreden een eerbetoon aan haar” – en later ook voor Nederlands Dans Theater en Het Nationale Ballet. Hij hoopt dat het Nederlandse publiek zijn werken met een frisse, open blik tegemoet zal treden. Want, zegt hij, wederom doelend op de eeuwige vergelijking met Forsythe: “Ik weet wat ik als choreograaf waard ben en wil mijzelf niet langer hoeven te verdedigen.”

Mixed program van Jacopo Godani | Dresden Frankfurt Dance Company | 2 & 3 mei 2019 | Zuiderstrandtheater

Mixed program van Jacopo Godani | Dresden Frankfurt Dance Company | 2 & 3 mei 2019 | Zuiderstrandtheater

De Dresden Frankfurt Dance Company is voortgekomen uit The Forsythe Company, het gezelschap van een van de grootste choreografen – zo niet dé grootste – van de afgelopen 50 jaar: Amerikaan William Forsythe. Nadat deze in 2015 zijn functie neerlegde, werd Italiaan Jacopo Godani benoemd tot zijn opvolger. Godani doopte het gezelschap om tot de Dresden Frankfurt Dance Company en het vernieuwde gezelschap geeft nu zijn allereerste optredens in Nederland, exclusief in het Zuiderstrandtheater in Den Haag.